Vakmanschap stopt niet bij pensioen

Hoe blijven schoonmakers gezond en met plezier aan het werk, ook richting én na het pensioen?

Langer doorwerken in de schoonmaak: voor de één een wens, voor de ander een flinke uitdaging. Op 5 november gingen deskundigen en vakgenoten hierover in gesprek tijdens het VSR-webinar ‘Vakmanschap stopt niet bij pensioen’.
De branche vergrijst, terwijl arbeidsongeschiktheid een belangrijk aandachtspunt is. Toch wil ongeveer de helft van de ondervraagde schoonmakers na de AOW-leeftijd blijven werken. Hoe gaan we daar als branche mee om?

Onder leiding van VSR-voorzitter Charlotte Morijn gingen Lizanne van Rossum (HR-manager bij CSU) en Tarik Uçar (jurist en uitvoerend bestuurder bij Pensioenfonds Schoonmaak) met elkaar in gesprek. Rita Brouwer (Vebego), bestuurs- en commissielid van VSR, begeleidde het interactieve gedeelte.

Vergrijzing en voortijdige uitval

VSR-voorzitter Charlotte Morijn zet meteen de toon: “In Nederland staan we aan de vooravond van een pensioengolf.” De gemiddelde leeftijd van schoonmaakmedewerkers ligt op 46,8 jaar. Tarik Uçar vult aan dat de vergrijzing vooral zichtbaar is onder vrouwelijke medewerkers. Daar ligt de grootste leeftijdspiek momenteel rond de 52 jaar. Die schuift ieder jaar verder op, waardoor de branche de komende jaren met een toenemende uitstroom richting pensioen te maken krijgt.

Arbeidsongeschiktheid baart zorgen

Maar er speelt nog een andere uitdaging. Uçar wijst ook op de hoge uitstroom door arbeidsongeschiktheid in de sector. “Als ik naar de schoonmaaksector kijk, gaan er op dit moment al meer mensen uit vanwege de WIA dan dat ze met pensioen gaan.”

Volgens Lizanne van Rossum onderstreept dit het belang van verzuimpreventie. Werkgevers moeten al vroeg aandacht besteden aan vitaliteit, ergonomisch werken en het welzijn van medewerkers. CSU biedt onder meer opleidingen, sporten met korting en begeleiding bij financiële vragen via budgetcoaching. Ook regelmatige gesprekken over werkplezier en gezondheid kunnen helpen om voortijdige uitval te voorkomen.

Veel schoonmakers willen blijven werken

Ondanks deze uitdagingen is de bereidheid om langer door te werken groot. Ongeveer de helft van de ondervraagde schoonmaakmedewerkers wil ook na de AOW-leeftijd blijven werken, zo blijkt uit onderzoek van de VSR-Commissie Mens & Markt.

Een mooi voorbeeld is de 64-jarige Lucie, die al ruim veertig jaar in de schoonmaak werkt. In een videofragment vertelt ze dat het werk haar structuur, sociale contacten en plezier biedt. “Om helemaal te stoppen na mijn pensioen, kan ik me bijna niet voorstellen.”

Lucie zou graag enkele uren per week blijven werken, bijvoorbeeld door bij te springen op locaties of nieuwe collega’s te begeleiden. Haar verhaal laat zien dat langer doorwerken niet alleen om extra inkomen draait, maar ook om betrokkenheid bij het vak en contact met collega’s.

Minder uren en aangepast werk

Willen doorwerken is één ding, maar hoe maak je dat mogelijk? Volgens het onderzoek van de VSR-Commissie Mens & Markt hebben veel medewerkers vooral behoefte aan minder werkuren. Ook tijdens het webinar koos 60 procent van de deelnemers in een poll voor minder uren als meest kansrijke maatregel.

Volgens Tarik Uçar biedt de schoonmaak-cao verschillende mogelijkheden. Zo kunnen medewerkers onder voorwaarden gebruikmaken van de generatiepactregeling: 80 procent werken met behoud van 95 procent van hun salaris en pensioenopbouw. Daarnaast is er de regeling Eerder Stoppen met Werken (ESMW), bedoeld voor medewerkers die het fysiek zware werk niet tot hun AOW-leeftijd kunnen volhouden. Want ook eerder stoppen kan een passende keuze zijn, afhankelijk van iemands gezondheid en persoonlijke situatie.

Ook aangepaste werkzaamheden kunnen helpen. Lizanne van Rossum noemt voorbeelden als nieuwe collega’s inwerken, ondersteunen bij de planning en kwaliteitscontroles uitvoeren. Daarnaast kunnen kortere werkdagen, vaste werklocaties of werken overdag in plaats van ’s avonds uitkomst bieden.

Wie neemt het werk over?

Maar hoe maak je het werk voor oudere medewerkers lichter, zonder collega’s zwaarder te belasten? Die vraag stelde een deelnemer tijdens het webinar. Van Rossum erkent dat hiervoor geen eenvoudige oplossing bestaat. Het werk moet immers wel worden gedaan. Volgens haar vraagt dit om maatwerk, flexibiliteit en overleg binnen teams. Ook samenwerking met andere bedrijven en branches kan mogelijkheden bieden.

Financiële onzekerheid rond pensioen

Ook geld speelt voor veel schoonmaakmedewerkers een belangrijke rol bij de keuze om eerder te stoppen of langer door te werken. Dat blijkt uit het onderzoek van de VSR-Commissie Mens & Markt. Toch weten medewerkers lang niet altijd wat hun pensioen betekent voor hun inkomen.

Volgens Tarik Uçar is financiële duidelijkheid daarom heel belangrijk. Via Mijnpensioenoverzicht.nl kunnen medewerkers zien hoeveel AOW en aanvullend pensioen ze naar verwachting ontvangen. Ook wees hij op de AIO-aanvulling (Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen) van de Sociale Verzekeringsbank (SVB), bedoeld voor AOW-gerechtigden van wie het totale inkomen onder het sociaal minimum ligt. Uçar benadrukt dat sommige medewerkers mogelijk recht hebben op deze aanvulling, maar de regeling niet kennen.

Begin op tijd met het goede gesprek

Hoe kunnen werkgevers medewerkers helpen om zich goed voor te bereiden op hun pensioen? Dat begint met inzicht in hun wensen en mogelijkheden. Ook bij financiële vragen kunnen werkgevers ondersteunen, zonder zelf advies te geven. Bijvoorbeeld door samen een pensioenoverzicht te bekijken of medewerkers door te verwijzen naar Pensioenfonds Schoonmaak of de RAS.

Maar wie neemt het initiatief? Volgens de tafelgasten ligt hier een belangrijke rol voor werkgevers en leidinggevenden. Tegelijkertijd vraagt het ook om openheid van medewerkers zelf. “Ik denk dat het uiteindelijk een gezamenlijke verantwoordelijkheid is”, aldus Lizanne van Rossum.

Door tijdig in gesprek te gaan over financiële wensen, gezondheid en toekomstplannen, kunnen werkgevers en medewerkers samen onderzoeken wat nodig is om gezond en met plezier te blijven werken. Niet pas vlak voor het pensioen, maar gedurende de hele loopbaan.

Kijk hier het hele webinar terug

Klik hier