KLEINE WEETJES OVER EEN GROOT VAK

Wist je dat schoonmaakkwaliteit nooit van één partij afhangt?

Opdrachtgevers, schoonmaakbedrijven, leveranciers, adviseurs en gebruikers hebben allemaal invloed op het resultaat.  

Door kennis te verbinden, helpt VSR de branche verder vooruit.

Wist je dat ergonomisch werken vooral succesvol is als het praktisch blijft?

Ergonomisch werken blijkt vaak lastig vol te houden.

Tip voor de praktijk: Maak gezond werken concreet: juiste steelhoogte, taakroulatie, haalbare planning en materialen die het werk lichter maken.

Wist je dat schoon en schoonbeleving niet altijd hetzelfde zijn?

Een ruimte kan technisch schoon zijn, maar toch minder schoon aanvoelen door geur, slijtage, rommel of verlichting. Professioneel schoonmaken gaat niet alleen over meten, maar ook over begrijpen hoe mensen een ruimte ervaren.

Wist je dat werkdruk ook een veiligheidsrisico kan zijn?

Veilig werken gaat niet alleen over instructies en materialen. Psychosociale arbeidsbelasting kan ook samenhangen met onveilig gedrag en bijna ongevallen..

Tip voor de praktijk: Aandacht voor werkdruk is daarom óók aandacht voor veilig werken.

Wist je dat microvezel pas echt goed werkt als je de techniek begrijpt?

Een microvezeldoek is geen gewone doek. De werking hangt af van juist gebruik: vouwen, klamvochtig werken, tijdig wisselen en correct wassen.

Goed schoonmaken begint niet alleen met de juiste middelen, maar ook met de juiste kennis.

Wist je dat schoonmaakhelden steeds vaker letterlijk in de spotlights staan?

De verkiezing Schoonmaker van het Jaar laat zien dat schoonmaak draait om vakmanschap, betrokkenheid en trots. Dat verdient zichtbaarheid, juist omdat goed schoonmaakwerk vaak pas opvalt als het ontbreekt.

Tip voor de praktijk: Gebruik zulke voorbeelden om intern meer waardering te creëren voor medewerkers op de werkvloer.

Wist je dat goede schoonmaak soms al begint bij de tekentafel?

Materiaalkeuze, vloerafwerking, sanitair, glas en bereikbaarheid bepalen hoeveel tijd, geld en fysieke belasting schoonmaak later kost.

Daarom verdient schoonmaakkennis een plek in ontwerp, bouw én beheer.

Wist je dat ergonomie ook innovatie is?

Nieuwe schoonmaakmachines worden niet alleen ontwikkeld om sneller of beter schoon te maken, maar ook om het werk fysiek lichter te maken. Minder belasting voor schouders, rug en polsen is óók kwaliteitswinst.

Tip voor de praktijk: Kijk bij nieuwe materialen niet alleen naar prijs en prestatie, maar ook naar fysieke belasting voor de medewerker.

Wist je dat VSR veel meer is dan kwaliteitscontroles?

VSR is het onafhankelijke platform voor professioneel schoonmaken. We brengen kennis, onderzoek, voorlichting en praktijkervaring samen om het schoonmaakvak verder te professionaliseren.

Schoonmaak is geen bijzaak. Schoonmaak is een vak.

Dirk van Hedel is de nieuwste aanwinst van het VSR-bestuur. Als voorzitter van de Commissie Kwaliteitszorg kent hij de vereniging al goed. In zijn dagelijks werk als Lead Proces & Performance bij Gom houdt hij zich bezig met processen, prestaties en kwaliteit. Die blik neemt hij nu mee naar het VSR-bestuur. Want een kwaliteitssysteem dat vandaag goed werkt, moet zich blijven ontwikkelen om dat ook in de toekomst te doen. “Het gaat er niet alleen om dat we het systeem behouden dat we nu hebben, maar vooral dat we zorgen dat het over tien of twintig jaar nog steeds relevant is.”

Van commissie naar bestuur

Dirk is zo’n vier jaar betrokken bij VSR. Hij begon als lid van de Commissie Kwaliteitszorg en werd later voorzitter van diezelfde commissie. Als bestuurslid denkt hij nu mee over de bredere vraagstukken waar VSR en de schoonmaakbranche voor staan.

Daarbij kijkt hij verder dan wat één organisatie vooruithelpt. Juist de gezamenlijke vooruitgang spreekt hem aan. “Je probeert met elkaar de hele schoonmaakbranche te verbeteren, te verduurzamen, te verslimmen en te verleuken.”

Wanneer is iets écht schoon?

Wanneer is een ruimte eigenlijk schoon? “Dat is maar net wie je het vraagt”, zegt Dirk. Een technische kwaliteitsmeting kijkt naar andere zaken dan de gebruiker van een gebouw. Die laatste neemt zijn hele ervaring mee: van de entree en de lift tot de werkplek waar hij uiteindelijk terechtkomt. Daardoor kan een ruimte technisch aan alle afspraken voldoen, terwijl een gebruiker dat toch anders ervaart.

Juist die beleving van schoonmaak krijgt binnen VSR steeds meer aandacht. Anders dan voor technische schoonmaakkwaliteit bestaat daarvoor nog geen uniforme meetmethode. Er is al onderzoek naar gedaan en de komende periode wil VSR verdere stappen zetten. “Technisch moet je blijven meten natuurlijk. Maar hoe kunnen we daarnaast een standaard zetten voor de beleving van schoonmaak?”

Meten om beter te worden

Technische kwaliteit blijft volgens Dirk een belangrijke basis. Tegelijkertijd merkt hij dat kwaliteitsmetingen niet meer zo vanzelfsprekend zijn als vroeger. Budgetten staan onder druk en daarmee komt ook de vraag op tafel wat een meting precies oplevert. Voor VSR is het daarom belangrijk om te blijven laten zien waarom meten waardevol is. Juist doordat organisaties op dezelfde manier meten, ontstaat een gemeenschappelijke taal over kwaliteit. Dat maakt resultaten vergelijkbaar en helpt om het gesprek tussen opdrachtgever, schoonmaakorganisatie en inspecteur te voeren op basis van inzicht en vertrouwen.

Daarbij moet een kwaliteitsmeting volgens Dirk meer zijn dan een rapport dat vertelt of een pand wel of niet aan de norm voldoet. De uitkomsten kunnen juist helpen om het schoonmaakproces verder te verbeteren. Dat vraagt ook om een meetsysteem dat blijft aansluiten op de praktijk. Het VSR-KMS bestaat al sinds de jaren tachtig en heeft zich ontwikkeld tot een vaste standaard voor het meten van schoonmaakkwaliteit. Door het systeem te blijven vernieuwen, wil VSR ervoor zorgen dat inspecteurs, VSR-keurmerkhouders en opdrachtgevers er ook in de toekomst goed mee uit de voeten kunnen.

Kwaliteit in een veranderende branche

Ook technologie verandert de manier waarop VSR naar kwaliteit kijkt. Robotisering krijgt volgens Dirk de komende jaren een grotere rol in de schoonmaak, vooral omdat door vergrijzing minder mensen beschikbaar zijn om het werk uit te voeren. “Hoe ga je dan met de schoonmaakkwaliteit van een robot om? En welke data levert dat op?”

Ook sensoren bieden nieuwe mogelijkheden om slimmer te bepalen waar en wanneer schoonmaak nodig is. Voor VSR betekent dit dat kwaliteitszorg moet meebewegen met de manier waarop het werk verandert. Het gaat straks niet alleen om de kwaliteit van het werk van schoonmakers, maar steeds vaker om de combinatie van mens, technologie en data.

Ook thuis genoeg te organiseren

Met drie jonge kinderen hoeft Dirk zich buiten werktijd niet te vervelen. Zijn vrije tijd brengt hij vooral door met zijn gezin, lekker buiten in de tuin of in de bossen. Een vaste sport of hobby heeft hij naar eigen zeggen niet. Helemaal loslaten van zijn werk lukt overigens niet: zelfs het opruimen van de schuur kan aanleiding zijn om te bedenken of het allemaal niet nét wat slimmer kan. Procesoptimalisatie blijkt bij Dirk ook thuis nooit ver weg.

De schoonmaakbranche staat aan de vooravond van een pensioengolf. De komende jaren bereiken duizenden ervaren schoonmakers de pensioenleeftijd, in een vak dat fysiek zwaar is en toch al kampt met krapte. Voor werkgevers is dat geen ver-van-mijn-bedshow, maar een vraagstuk dat nu al op de werkvloer voelbaar wordt. De grote vraag: laat je dat vakmanschap ongemerkt de deur uit lopen, of ga je proactief het gesprek aan over stoppen, afbouwen en doorwerken?

Een praktijkpeiling onder 81 schoonmaakmedewerkers, aangevuld met cijfers uit de sectoranalyse en signalen van de VSR Commissie Mens & Markt, schetst een verrassend beeld. Doorwerken na pensioen is geen vanzelfsprekendheid, maar de bereidheid is groter dan veel werkgevers vermoeden. Alleen komt die zelden aan het licht, simpelweg omdat het gesprek niet wordt gevoerd. Kortom, praten loont. Dit artikel brengt de cijfers, de nuance en de stemmen van medewerkers samen, als opmaat naar het VSR-webinar op 5 november 2026: ‘Vakmanschap stopt niet bij pensioen; keuzes rond stoppen, afbouwen en doorwerken in de schoonmaakbranche’.

De cijfers: steeds meer schoonmakers naderen hun pensioen

Om te begrijpen waarom dit thema steeds actueler wordt, is het goed om eerst stil te staan bij de omvang van de vergrijzing in de schoonmaak. Die is groter en dichterbij dan veel werkgevers denken. De gemiddelde schoonmaker is 46,8 jaar, en inmiddels is dertig procent van alle schoonmakers 55 jaar of ouder. Bijna één op de drie medewerkers zit dus in het laatste deel van de loopbaan.

En de pensioengerechtigde leeftijd zelf? Daar wordt het pas echt tastbaar. Tussen 2024 en 2029 bereiken ongeveer 10.600 schoonmakers de AOW-leeftijd. Het gaat om oplopende cohorten: van bijna 1.600 medewerkers geboren in 1957 tot ruim 2.500 geboren in 1961. Het aantal schoonmakers dat de AOW-leeftijd bereikt, neemt de komende jaren dus toe.

Wat het extra urgent maakt, is de aard van het werk. Negenentachtig procent van alle functies in de sector wordt geclassificeerd als zwaar werk. Voor vrijwel iedere uitvoerende schoonmaker is uitval daarmee een reëel risico. Het ziekteverzuim onder zestigplussers loopt op naar tien tot elf procent, en de WIA-instroom in de branche is ruim twee keer zo hoog als het landelijk gemiddelde. Zonder gerichte aandacht leidt deze vergrijzing tot meer uitval, oplopende WIA-lasten en nog grotere krapte.

Tegelijkertijd wijst de landelijke trend een andere kant op. Het CBS telde in het tweede kwartaal van 2026 453.000 werkende 65- tot 75-jarigen, tegenover 407.000 in hetzelfde kwartaal een jaar eerder. De arbeidsparticipatie binnen deze leeftijdsgroep steeg in die periode van 20,6 naar 22,6 procent. Doorwerken na de AOW-leeftijd is dus geen uitzondering meer, maar een patroon dat zich in heel Nederland aftekent. Of de schoonmaak die beweging volgt, hangt mede af van de ruimte die werkgevers bieden om de mogelijkheden te bespreken.

Gemiste kans: het gesprek over doorwerken blijft uit

Veel werkgevers behandelen de pensioenleeftijd als een automatisch afscheid. Iemand bereikt de AOW-leeftijd, en daarmee lijkt het gesprek gesloten. De VSR Commissie Mens & Markt hoort van haar leden dat bedrijven hierover vaak helemaal niet in gesprek gaan met medewerkers, ook niet over een mogelijke rol ná die leeftijd, en al helemaal niet over de vorm die zo’n rol zou kunnen hebben.

De praktijkpeiling laat zien wat de sector misloopt doordat dit gesprek niet wordt gevoerd. Van de 74 respondenten die nog niet gepensioneerd zijn, geeft precies de helft aan te willen doorwerken. De andere helft wil eerder stoppen. Die 50/50-verdeling is de kern van het verhaal.

De uitkomst weerspreekt twee gemakkelijke aannames. Het is niet zo dat iedereen zo snel mogelijk weg wil, en het is ook niet zo dat doorwerken vanzelfsprekend is. Er is een substantiële groep die openstaat voor doorwerken. De vraag is alleen wat die groep over de streep trekt, en juist dáár loopt het nu spaak: die groep verdwijnt vaak ongemerkt door de uitgang, simpelweg omdat niemand het gesprek voert.

Het scharnierpunt: wie erover nadenkt, wil vaker door

Er zit één uitkomst in de peiling die werkgevers direct houvast geeft. De onderzoekers keken naar het verschil tussen medewerkers die al over doorwerken hadden nagedacht en medewerkers die dat nog niet deden.

Van de 29 respondenten die er al over nadachten, kozen er 24 voor doorwerken. Van de 45 die er nog niet over nadachten, koos juist een grote meerderheid, 32 personen, voor eerder stoppen. Het patroon is opvallend consistent.

Dit betekent niet dat nadenken vanzelf tot doorwerken leidt. Wel laat het zien dat bekendheid met de mogelijkheden het verschil maakt. Doorwerken wordt pas een realistische optie wanneer iemand weet wat er kan, wat het financieel betekent en onder welke voorwaarden het mogelijk is. Zolang dat onduidelijk blijft, is eerder stoppen de veiligste keuze, ook voor mensen die eigenlijk best zouden willen blijven. Hier ligt dé kans voor de werkgever. Wie het onderwerp vroeg en concreet bespreekbaar maakt, vergroot de kans dat een medewerker bewust kiest, in plaats van bij gebrek aan informatie richting de uitgang te schuiven.

De voorwaarden: wat schoonmakers over de streep trekt

De peiling maakt ook zichtbaar wat medewerkers nodig hebben om ja te zeggen. Vier voorwaarden komen steeds terug, plus een vijfde drijfveer die minder met voorwaarden en meer met betekenis te maken heeft.

Financiële duidelijkheid staat bovenaan

Het dominante thema is geld. Medewerkers willen weten wat zij netto overhouden wanneer ze rond of na hun pensioen blijven werken. Welke gevolgen heeft dat voor hun pensioeninkomen en belasting, en levert doorwerken financieel voldoende op? Voor sommigen is bijverdienen de motivatie, voor anderen is doorwerken financieel noodzakelijk. Een respondent verwoordt het kort: “Minder werken, maar wel financieel voordelig. Moet er niet op achteruit gaan.” Zonder heldere informatie over de financiële gevolgen blijft doorwerken abstract en onzeker.

Minder uren en geleidelijk afbouwen

Bijna niemand denkt aan volledig doorgaan. Medewerkers denken aan enkele uren of dagen per week, aan een geleidelijke afbouw in plaats van een harde overgang. Doorwerken is vooral interessant als flexibele of gedeeltelijke inzet, niet als een-op-een voortzetting van de bestaande situatie.

Fysiek haalbaar werk

Schoonmaakwerk vraagt veel van het lichaam. Repeterende bewegingen, bukken, tillen, lopen en tijdsdruk maken dat doorwerken alleen kansrijk is wanneer taken, tempo, pauzes en belasting aansluiten bij wat iemand nog aankan. Een schoonmaakmedewerker in een hotelomgeving is er stellig over: dit werk is boven de 65 vrijwel onmogelijk vol te houden. Diezelfde persoon geeft tegelijk aan wél iets anders te willen doen.

Aangepaste rollen

En daar zit de opening. Meerdere respondenten noemen concrete alternatieven: kamers controleren in plaats van schoonmaken, de werkplanning maken, een supervisorachtige rol vervullen. “Ik kan dan niet meer kamers schoonmaken, maar zou wel wat anders willen doen.” Ervaren medewerkers kunnen waarde toevoegen als begeleider, vraagbaak, kwaliteitscontroleur of vaste kracht op kwetsbare momenten. Het werk hoeft niet te stoppen, het kan van vorm veranderen.

Een belangrijke drijfveer: betekenis en verbinding

Uit de enquête blijkt dat medewerkers die willen doorwerken vooral sociale contacten, betrokkenheid en iets omhanden hebben noemen. Werk biedt bovendien dagelijkse structuur. Voor ervaren medewerkers kan ook het doorgeven van kennis en ervaring aan collega’s van betekenis zijn. Een van de respondenten verwoordt het zo: “Contact met anderen houden, sociaal niet in isolement raken.”

In een branche waarin mensen vaak jarenlang op dezelfde locatie werken, ontstaat een band met collega’s, bewoners, leerlingen, patiënten of klanten. Werk is voor deze groep meer dan inkomen. Dat betekent voor werkgevers iets concreets: deze medewerkers houd je niet vast met een hoger uurloon of minder uren alleen, maar met erkenning, betrokkenheid en een rol waarin ze van betekenis blijven.

Van doorwerken naar breder beleid rond inzetbaarheid

Doorwerken na pensioen staat niet op zichzelf. Het is één antwoord op de uitstroom, maar niet het enige. Wie dit vraagstuk serieus neemt, kijkt naar de hele laatste loopbaanfase. Duurzame inzetbaarheid draait daarbij niet alleen om het voorkomen van uitval, maar ook om goed werkgeverschap. Medewerkers die bijna de AOW-leeftijd hebben bereikt, verdienen werk dat gezond, haalbaar en passend blijft. De geactualiseerde sectoranalyse van RAS wijst richtingen aan die elkaar versterken.

Fysieke belasting verlichten

De basis is minder zwaar werken: schrobzuigrobots, automatische glasbewassing, lichtgewicht en ergonomische materialen. Denk ook aan structurele inzet van ergocoaches en aan gericht coachen van oudere medewerkers op energiebesparing tijdens het werk.

Gezonde roosters en meer hersteltijd

Oudere medewerkers lopen bij onregelmatige werktijden significant meer risico op uitval. Het afschalen van nacht- en randnachtwerk waar dat kan, gezond roosteren als standaardonderdeel van aanbesteding, en meer hersteltijd horen daarbij.

Generatiepact en deeltijdpensioen

Voor de groep tussen 58 en 65 jaar is de 80-95-95-regeling een krachtig instrument: twintig procent minder werken, met behoud van 95 procent van het loon en 95 procent van de pensioenopbouw. Het geeft mensen ademruimte vóórdat uitval optreedt, in plaats van erna.

Ook stoppen is een volwaardige keuze

Doorwerken is voor de ene helft de wens, eerder stoppen voor de andere. Die keuze verdient net zoveel aandacht, want doorwerken na pensioen mag nooit worden gebracht als verplichting of als eenvoudige oplossing voor de krapte op de arbeidsmarkt. Achttien respondenten geven duidelijk aan dat zij er klaar mee zijn, willen genieten van hun pensioen, of het werk lichamelijk niet langer volhouden.

Ook voor die groep valt er iets te organiseren. De deelname aan de huidige RVU-regeling is met acht tot tien procent laag, vaak door onbekendheid en te laat beslissen. Vroegtijdige gesprekken vanaf zestig jaar, gekoppeld aan loopbaanadvies, helpen mensen een bewuste keuze te maken. Doorwerken en eerder stoppen zijn geen tegenpolen, maar twee uitkomsten van hetzelfde gesprek, waarbij de medewerker kiest en de werkgever de opties helder maakt. De kracht van goed beleid zit in vrijwilligheid en maatwerk, niet in druk.

In vijf stappen naar een goed pensioengesprek

Het pensioengesprek hoeft geen ingewikkeld traject te zijn. Met deze vijf stappen zet je het gesprek op gang.

1.     Begin het gesprek jaren voor de eindstreep

Voer drie tot vijf jaar voor de pensioenleeftijd al een open gesprek over wensen, zorgen en mogelijkheden. Niet als drukmiddel, maar als verkenning. Wil iemand volledig stoppen, geleidelijk afbouwen of een paar uur per week betrokken blijven?

2.     Bespreek wat doorwerken mogelijk en aantrekkelijk maakt

De peiling laat zien dat de voorwaarden bepalend zijn. Maak die bespreekbaar: welke taken zijn nog passend, wat is fysiek haalbaar, welke werktijden geven energie in plaats van belasting.

3.     Bied duidelijkheid over geld

Zorg dat medewerkers weten wat doorwerken of eerder stoppen betekent voor inkomen, pensioen, belasting en contractvorm. Dit is de meest genoemde voorwaarde en tegelijk de meest oplosbare.

4.     Ontwikkel lichtere en andere rollen

De rollen die medewerkers zelf noemen bestaan in veel organisaties nog niet. Dat betekent dat er iets te ontwerpen valt: functieprofielen, urenomvang, inschaling en de vraag wie zo’n rol aanstuurt. Begin klein, met één locatie of één ervaren kracht, en kijk wat werkt voordat je het breder trekt.

5.     Maak het onderdeel van personeelsplanning

Breng tijdig in beeld welke medewerkers richting pensioen gaan, en behandel doorwerken en eerder stoppen als bewuste opties binnen strategisch beleid, niet als los noodverband.

Vakmanschap laat je niet zomaar gaan

Wie afscheid neemt van een ervaren schoonmaker, neemt vaak ook afscheid van jaren aan locatiekennis, klantgevoel, betrouwbaarheid en praktische wijsheid. Die medewerker weet waar knelpunten ontstaan, hoe je nieuwe collega’s op weg helpt en wat nodig is om dag in dag uit kwaliteit te leveren. Dat verdwijnt niet in een systeem, dat loopt de deur uit.

Dat ruim tienduizend schoonmakers de komende jaren hun pensioen naderen, is een gegeven. Maar de peiling laat zien dat het geen eenrichtingsverkeer richting de uitgang hoeft te zijn. De helft wil onder de juiste voorwaarden blijven bijdragen. En juist de mensen die er al over hebben nagedacht, kiezen daar het vaakst voor.

Vakmanschap stopt niet automatisch bij de pensioenleeftijd. De vraag is vooral of werkgevers bereid zijn om samen met hun mensen te onderzoeken hoe dat vakmanschap op een gezonde, aantrekkelijke en passende manier behouden én doorgegeven kan worden. Wie dat tijdig en zorgvuldig doet, behoudt niet alleen capaciteit, maar ook kennis, betrokkenheid en vertrouwen. In het VSR-webinar ‘Vakmanschap stopt niet bij pensioen’ gaan we dit najaar dieper in op hoe je die gesprekken voert en welke keuzes rond stoppen, afbouwen en doorwerken in de praktijk werken.

VSR heeft als doel zowel medewerkers te informeren als werkgevers te inspireren om bewuster met dit onderwerp om te gaan.

Daarom organiseert VSR het interactieve Webinar Vakmanschap stopt niet bij pensioen – Keuzes rond stoppen, afbouwen en doorwerken in de schoonmaakbranche.

Tijdens dit interactieve webinar gaan we onder meer in op het toelichten van de pensioenregelingen in de sector. Er komen diverse deskundigen aan het woord om het onderwerp vanuit verschillende perspectieven te belichten.



Datum: Donderdag 5 november 2026

Locatie: Online (gratis deelname, na aanmelding ontvang je de link)

Tijd: 16.00 uur tot 17.00 uur

In gesprek met:

• Charlotte Morijn – tafelhost
  
  Voorzitter VSR

• Rita brouwer – side-kick
  
  Vebego en bestuurs- en commissielid VSR

• Ing. Feike Hylarides – tafelgast
  
  Elected member accountability Council DSM Pension Fund

• Lizanne van Rossum – tafelgast
  
  HR-manager CSU business unit zuidwest

We hopen je donderdag 5 november tijdens het online webinar te treffen!

Meld je hier aan voor het Webinar

Het webinar is gratis toegankelijk voor iedereen met een belang in de schoonmaakbranche. Nodig dus gerust collega’s of andere geïnteresseerden uit.

Op dinsdag 6 oktober organiseert VSR de VSR-Commissiedag in Driebergen. Een inspirerende bijeenkomst waarbij bestuurs- en commissieleden samen aan de slag gaan met de toekomst van de vereniging én de verdere professionalisering van de schoonmaakbranche.

Tijdens deze dag staat het Strategisch Manifest van VSR centraal. Samen onderzoeken we hoe de vijf strategische pijlers van VSR de komende jaren concreet kunnen worden uitgewerkt en welke acties prioriteit verdienen richting 2029. Het gaat daarbij om thema’s als kwaliteit, innovatie, kennisdeling, opleidingen en de toekomstbestendigheid van de vereniging.

De vijf strategische pijlers zijn:

• Het borgen van kwaliteit met het VSR-Kwaliteitsmeetsysteem.
• Het stimuleren van onderzoek en innovatie op het gebied van duurzaamheid, robotisering en AI.
• Het versterken van samenwerking en kennisdeling binnen de branche.
• Het aanbieden van onafhankelijke opleidingen die bijdragen aan vakmanschap en uniformiteit.
• Het verder ontwikkelen van VSR als toekomstbestendige kennispartner richting het 50-jarig bestaan.

Een bijzonder onderdeel van de dag is dat deelnemers niet alleen meedenken vanuit hun eigen commissie, maar juist ook worden uitgedaagd om ideeën aan te dragen voor commissies waarin zij zelf geen zitting hebben. Zo benutten we de kennis, ervaring en frisse blik van alle betrokken VSR-vrijwilligers optimaal.

Met de uitkomsten van deze dag leggen we gezamenlijk de basis voor de activiteiten en ambities van VSR in de komende jaren.

Wij kijken uit naar een waardevolle en constructieve bijeenkomst met alle betrokken bestuurs- en commissieleden.

Voor Raymond Smets is schoonmaak nooit zomaar schoonmaak geweest. Toen hij 25 jaar geleden bewust voor de branche koos, ontdekte hij al snel hoeveel kennis achter professioneel schoonmaken schuilgaat. Inmiddels werkt hij bij Vebego Bright Solutions en is hij lid van de Commissie Techniek van VSR. Daar komen zijn nieuwsgierigheid naar techniek en zijn drive om kennis te delen mooi samen. Hoeveel er technisch ook mogelijk is, voor Raymond draait het uiteindelijk om de mensen die ermee moeten werken. “We moeten de schoonmaker helpen. Want als we de schoonmaker helpen, helpen we uiteindelijk de hele branche.”

Kennis als rode draad

Raymond begon zijn loopbaan in 2001 als rayonleider bij HAGO, waar hij verantwoordelijk was voor verschillende schoonmaaklocaties rond Eindhoven. Daar merkte hij hoe lastig het was om voldoende goed opgeleide schoonmaakmedewerkers te vinden. “Ik zag dat mensen vaak weinig vakkennis hadden en daardoor hun werk niet altijd af kregen. Toen ben ik steeds meer tijd en energie gaan steken in het overdragen van kennis.”

Die interesse liet hem niet meer los. Hij volgde vaktechnische opleidingen en verschoof in de loop der jaren steeds verder richting training, coaching en uiteindelijk de technische kant van het schoonmaakvak. VSR kende hij al langer als een betrouwbaar kennisplatform voor gedegen onderzoek. Sinds vorig jaar is hij zelf lid van de Commissie Techniek.

Binnen de commissie vindt Raymond vooral de vertaalslag van onderzoek naar de praktijk belangrijk. Onderzoeksresultaten moeten volgens hem niet in een digitale bibliotheek verdwijnen, maar terechtkomen bij de mensen die er daadwerkelijk iets mee kunnen. “Neem bijvoorbeeld onderzoek naar de reinigingseffectiviteit van microvezel en de toegevoegde waarde van chemie.” De uitkomsten daarvan kunnen rechtstreeks van invloed zijn op de schoonmaakmethoden die in de praktijk worden toegepast.

Technologie blijft een middel

Die praktische blik heeft Raymond ook als het om nieuwe technologie gaat. Jaren geleden werkte hij bijvoorbeeld mee aan de ontwikkeling van een VR-toepassing waarmee medewerkers konden oefenen met het reinigen van een cleanroom. Zo’n ruimte moet aan strenge eisen voldoen om de hoeveelheid stofdeeltjes en andere verontreiniging tot een minimum te beperken. Met VR konden schoonmakers de specifieke werkwijze en procedures alvast oefenen in een virtuele omgeving.

De belangstelling voor de VR-toepassing was groot. Toch bleef de echte doorbraak uit. “Mensen waren nieuwsgierig en wilden graag een demonstratie, maar daar kwam uiteindelijk weinig concrete vraag uit voort.” Bovendien voelde niet iedereen zich prettig met een VR-bril.

Voor Raymond zit daar een belangrijke les in. Nieuwe technologie kan interessant en aantrekkelijk zijn, maar moet altijd bijdragen aan een concreet doel. “Het blijft een middel. Je moet vooraf nadenken over wat je ermee wilt bereiken.”

Robots, cobots en AI

Diezelfde nuchterheid heeft Raymond als het over robotisering gaat. Jaren geleden verwachtte hij nog dat robots een veel grotere rol zouden gaan spelen in het werk van schoonmakers. Inmiddels kijkt hij daar genuanceerder naar. Schoonmaakrobots ontwikkelen zich weliswaar verder, maar de brede doorbraak laat volgens hem nog altijd op zich wachten. Een belangrijke rol ziet hij wel voor cobots: technologie die naast de schoonmaker staat en het werk ondersteunt.

Daarnaast verwacht Raymond dat AI een steeds grotere rol gaat spelen, bijvoorbeeld bij het analyseren van grote hoeveelheden informatie. Ook sensoren en datagedreven schoonmaak bieden kansen, maar uiteindelijk blijft de mens voor hem het uitgangspunt. “Je moet de informatie binnen de juiste context plaatsen. Pas dan kun je bepalen wat die data voor de schoonmaker betekent.” Nieuwe technologie moet volgens hem dan ook vooral iets toevoegen voor de mensen die ermee werken.

Eén branche, één gezamenlijk doelAls Raymond verder vooruitkijkt, hoopt hij vooral dat organisaties binnen de schoonmaakbranche elkaar beter weten te vinden. Nu ziet hij nog te vaak afzonderlijke ‘schakels’, terwijl hij liever één sterke keten ziet. Daarbij maakt het voor hem niet uit of een schoonmaker bij een schoonmaakbedrijf werkt of in de eigen schoonmaakdienst van bijvoorbeeld een ziekenhuis of luchthaven. Uiteindelijk werken ze allemaal aan hetzelfde doel.

Misschien typeert die gedachte zijn loopbaan wel het beste. Van zijn eerste jaren als rayonleider tot zijn huidige werk en rol als commissielid: steeds komt Raymond terug bij de mensen die het werk uitvoeren en de kennis die zij nodig hebben om dat goed te kunnen doen.

Tijd om het hoofd leeg te maken

Met zoveel aandacht voor kennis, onderzoek en nieuwe technologie is het soms ook goed om juist even met iets heel anders bezig te zijn. Raymond zoekt daarvoor graag de buitenlucht op. Op de mountainbike kan hij zijn hoofd leegmaken en is hij vanuit huis al snel in een heel andere omgeving. Daarnaast trekt hij regelmatig samen met zijn dochter de buurt in om te helpen met haar krantenwijk. Zo is er voor Raymond altijd wel een goede reden om in beweging te blijven.

Fotodetective Hans Aarsman laat zien hoeveel verhalen er schuilgaan achter wat we zien

Op 8 september kwamen VSR-leden samen voor het Zomerevent bij restaurant Zuiver in Utrecht. De sfeervolle, gerenoveerde boerderij in Leidsche Rijn vormde een prachtig decor voor een middag vol ontmoeting, inspiratie en kennisuitwisseling. VSR-voorzitter Charlotte Morijn trapte het programma af en vertelde waarom de beleving van schoonmaak hoog op de agenda van VSR staat. Daarna was het woord aan fotodetective Hans Aarsman. Aan de hand van verrassende beelden liet hij zien hoe details onze waarneming sturen en wat dat betekent voor de manier waarop mensen schoonmaak en een schone omgeving beleven. Vervolgens gingen de aanwezigen aan vier tafels met elkaar in gesprek over de vraag hoe die beleving beter kan worden begrepen en gemeten.

Hoe meet je een gevoel?
De technische kwaliteit van schoonmaak is goed te meten. Voor de beleving van schoonmaak ligt dat ingewikkelder, legde Charlotte uit. Een ruimte kan volgens de normen schoon zijn, terwijl gebruikers dat toch anders ervaren. VSR zoekt daarom naar een manier om technische meetresultaten en gebruikerservaring samen te brengen.

Dat is niet nieuw: de vereniging werkte eerder al aan onder meer de Stichting Schoonmaakbarometer en verschillende onderzoeken naar klanttevredenheid en beleving. Bij eerdere metingen bleven de resultaten vrijwel altijd tussen een 6,4 en 6,7 hangen, waardoor ze weinig concrete aanknopingspunten voor verbetering boden. Bovendien bleek het oordeel van gebruikers sterk afhankelijk van omstandigheden die niets met de schoonmaak te maken hadden. Een eenvoudige, eenduidige werkwijze ontbreekt daarom nog altijd. Reden genoeg om het vraagstuk eens vanuit een andere hoek te bekijken.

Kijken als een fotodetective
Hans Aarsman werkte jarenlang als fotojournalist en is tegenwoordig schrijver en columnist voor de Volkskrant. In zijn rubriek De Aarsman Collectie analyseert hij persfoto’s als een detective. Wat zie je werkelijk, welke details vallen op en welk verhaal gaat daarachter schuil? Ook in Utrecht nodigde hij zijn publiek uit om niet te snel conclusies te trekken.

Wanneer voelt iets ‘schoon’?
Die manier van kijken paste verrassend goed bij het thema van de middag. Aarsman haalde antropoloog Mary Douglas aan, die vuil omschreef als ‘matter out of place’: materie op de verkeerde plek. Zand op het strand vinden we heel normaal, maar tussen de lakens voelt hetzelfde zand ineens vies. Wat schoon of vuil is, hangt dus niet alleen af van de materie zelf, maar ook van de plaats en onze verwachtingen.
Ook geur stuurt die verwachting. Met klamvochtige microvezeldoeken wordt vaak zonder schoonmaakmiddel gewerkt, waardoor een ruimte na het schoonmaken nauwelijks anders ruikt. Technisch kan het resultaat uitstekend zijn, maar gebruikers missen soms de geur die zij met schoon associëren.

Een schone omgeving voelt als waardering
Dat schoonmaak bovendien een menselijke en sociale betekenis heeft, illustreerde Aarsman met een bezoek aan zijn automonteur. Nadat hij zijn auto voor de verandering eens had gewassen, zei de monteur dat dit voelde als een teken van waardering. Voor Aarsman raakte dat aan iets wezenlijks: een schone omgeving kan mensen het gevoel geven dat ze welkom zijn en serieus worden genomen.

Ook kan schoonmaken mensen verbinden met hun omgeving en met elkaar, zeker wanneer de schoonmaker zichtbaar is en contact heeft met gebouwgebruikers. Charlotte herkende daarin een interessante verbinding met het menselijke aspect van het schoonmaakvak. Schoonmaakbeleving gaat over meer dan wat het oog ziet.

In gesprek aan vier tafels
Na Aarsmans bijdrage was het aan de aanwezigen zelf. Verdeeld over vier tafels gingen zij in gesprek over vier vragen:

• Wanneer voelt een gebouw schoon?
• Welke gebouw- en omgevingsfactoren beïnvloeden die beleving?
• Kan beleefde kwaliteit meetbaar worden gemaakt?
• Welke rol moet VSR richting 2030 spelen bij het objectiveren van beleefde schoonmaakkwaliteit?

Iedere deelnemer schoof aan bij twee tafels, met per gesprek vijftien minuten om ervaringen en ideeën uit te wisselen.
De gesprekken maakten vooral duidelijk hoeveel factoren samen de schoonmaakbeleving bepalen. Geur, licht, temperatuur, materialen en de leeftijd en het gebruik van een gebouw kwamen allemaal voorbij. Ook bleek opnieuw hoe persoonlijk die beleving is: wat de een fris en schoon vindt, ervaart een ander heel anders. De aanwezigen zagen voor VSR een actieve rol in verder onderzoek en de ontwikkeling van een praktische werkwijze. Daarbij klonk ook de vraag of dit uitsluitend een opgave voor de schoonmaakbranche is. Veel factoren die de beleving bepalen, liggen immers buiten de invloed van het schoonmaakbedrijf en vragen om betrokkenheid van de opdrachtgever.

Waardevolle input voor de volgende stap
Charlotte sloot de middag af met een korte terugblik op de tafelgesprekken. Een pasklaar antwoord op de vraag hoe schoonmaakbeleving objectief kan worden gemeten, lag er nog niet. De verschillende perspectieven boden VSR wel waardevolle aanknopingspunten om het onderwerp verder te onderzoeken. Daarna werd tijdens de afsluitende borrel nog volop nagepraat en genoten van de sfeervolle locatie.

Op 4 november 2026 organiseren NVZ – Schoon | Hygiënisch | Duurzaam, Schoonmakend Nederland en VSR een bijeenkomst waarop door verschillende sprekers diverse aspecten van duurzaamheid worden belicht.

Duurzaamheid speelt een steeds grotere rol binnen de schoonmaakbranche. Maar wat betekent duurzaamheid als we kijken naar schoonmaakmiddelen, vloeronderhoud, verpakkingen en transport? Welke keuzes kunnen bedrijven vandaag al maken om hun impact te verkleinen?

Tijdens deze bijeenkomst nemen we je mee in de belangrijkste ontwikkelingen en inzichten rondom duurzame schoonmaakproducten. We starten met een korte introductie op het thema duurzaamheid binnen de schoonmaaksector, waarbij we afbakenen waar deze bijeenkomst over gaat: duurzame producten in de schoonmaak- en onderhoudspraktijk.

Vervolgens delen experts hun kennis over duurzame schoonmaakmiddelen (NVZ), de resultaten van een levenscyclusanalyse (LCA) van duurzaam vloeronderhoud (Schoonmakend Nederland) en een praktijkcase van GOM, CSU en Asito (VSR). Door kennis en ervaringen te bundelen werken deze drie schoonmaakbedrijven gezamenlijk aan een nieuwe duurzame standaard voor de sector en laten zij zien hoe samenwerking de verduurzaming van de markt kan versnellen.

Tijdens de afsluitende paneldiscussie gaan we met de sprekers in gesprek over de betekenis van deze inzichten voor de toekomst van de sector. Wat kun je hiermee in je eigen organisatie? Welke ontwikkelingen vragen om actie? En waar liggen de grootste kansen én uitdagingen?

De bijeenkomst wordt geleid door dagvoorzitter Thomas Hoogendoorn.

Een ochtend vol kennis, praktijkvoorbeelden en inspiratie voor iedereen die werk wil maken van duurzaamheid in de schoonmaak.

4 november 2026
09.00-09.30 uur Inloop
09.30-12.05 uur Bijeenkomst
12.05-13.00 uur Lunch
BOVAGhuis, Bunnik