Automatisering en robotisering beïnvloeden de arbeidsmarkt, maar niet alleen op de manier die voor velen voor de hand ligt – namelijk dat taken van schoonmakers door robots worden overgenomen. Ook in andere branches worden ‘handen’ voor sommige taken overbodig. En die groepen medewerkers zijn straks beschikbaar op de markt.

Jacco Vonhof is eigenaar van schoonmaakbedrijf Novon, voorzitter van VSR, voorzitter van VNO/NCW Midden, én betrokken fan van PEC Zwolle. Naast deze functies – of misschien wel dóór deze functies – staat Vonhof bekend om zijn visie, in het bijzonder als het gaat om ontwikkelingen in de schoonmaakbranche. Wij vroegen hem naar zijn toekomstbeeld in relatie tot automatisering en robotisering in de schoonmaakbranche. En dan niet op het gebied van de robots, software en apps zelf, maar op het gebied van wat deze ontwikkeling in sociaalmaatschappelijk opzicht voor de sector betekent. Hij beschrijft vijf ontwikkelingen.

1 Automatisering/robotisering in de kantorenmarkt zorgt voor een nieuwe groep potentiele medewerkers in de schoonmaakbranche
Vonhof: ‘Economisch gaat het goed, schoonmaakpersoneel wordt weer schaars; ondanks dat taken al worden overgenomen door onder andere robotstofzuigers en-schrobzuigmachines. Maar niet alleen in de schoonmaakbranche neemt automatisering repeterend werk over, dat gebeurt ook in de kantorenmarkt. App-bouwers zijn moeilijk te vervangen, maar de groep die bijvoorbeeld data-entrywerk uitvoert – niveau mbo 0 tot mbo 3 –, is daarvoor straks niet meer nodig en zal zich deels richting de fysieke dienstverlening ontwikkelen. Wij hebben deze mensen nodig.

Behalve door robotisering worden we dus ook aangejaagd door een andere agenda, namelijk een sociale. Waarbij het gaat om inclusiviteit, en mensen aan het werk krijgen. Om op deze ontwikkeling in te spelen hebben wij grotere contracten nodig, en een bredere dienstverlening waarbij we meer overdag werken. De overheid en de markt vragen van ons deze sociale agenda te faciliteren, maar dan moet het werk straks wel beschikbaar zijn. Mantelzorg en onbetaalde banen houden dit nu deels tegen.’

2 Tekorten in de arbeidsmarkt los je deels op met robots.
‘We kunnen de mensen niet meer vinden die achter een schrobzuigrobot willen lopen en dus bieden robots een oplossing in het repeterende werk…

Lees het volledige interview ‘5 arbeidsmarktontwikkelingen rondom automatisering en robotisering’.

Het beeld van de traditionele schoonmaker is flink aan verandering onderhevig. Steeds meer organisaties zijn de mogelijkheden aan het verkennen om schoonmakers een breder takenpakket te geven, zodat het werk gevarieerder wordt en medewerkers meer mogelijkheden hebben zich te ontwikkelen.

Lees hier het hele artikel: https://www.mijnzakengids.nl/schoonmaker-allround-facilitair/

Dr ir Iris Bakker heeft met haar uitspraak direct de aandacht van de aanwezige leden in Theater Maitland in Driebergen. Zij doelt ermee op paarse stoelen of oranje bankjes die je bij veel bedrijven ziet, in een soms verder lege ruimte. Bedoeld om de beleving te verhogen, maar, zegt Bakker: ‘Meestal zie je direct al dat er nooit iemand zit.’ Wat is belevingskwaliteit nu eigenlijk?

Belevingskwaliteit: leven en kwaliteit

In het woord ‘belevingskwaliteit’ zitten de woorden ‘leven’ en ‘kwaliteit’, legt Bakker uit. ‘Leven is een actief proces en kwaliteit betekent oorspronkelijk: hoe doen wij dingen. Belevingskwaliteit is dus een actieve deelname aan het proces, deelname vanuit het hart.

‘Het probleem met een leuk oranje bankje is, is dat het de eerste keer nog leuk is, de tweede ook nog wel, maar daarna al minder. Het is geen actieve deelname vanuit het hart, maar een passieve beschouwing die wordt bedekt onder een dikke laag comfort. De façade verhult de puurheid; beleving is een passief doekje tegen het bloeden.’ En daar worden mensen niet écht gelukkig van.

We moeten weer gaan voelen

Bakker bepleit: We moeten weer gaan voelen. ‘Op een grasspriet kauwen, tijdens het werk uit het raam staren. Zo worden mensen creatiever en ontstaan ideeën. Zelfs op het toilet is er geen rust want dan springt ledverlichting aan of er hangen posters met afbeeldingen.

‘Mensen worden gelukkig als ze dingen doen die ze leuk vinden en zingeving ervaren. Bij de mens vragen we: ben je gelukkig?; en bij een organisatie: is het succesvol? Maar een organisatie is niets meer dan een groep mensen.

Beleving is niet één detail

Het gaat bij beleving niet om één klein detail in een organisatie, maar om de hele beleving. ‘We ervaren de omgeving met al onze twaalf zintuigen.’ Waarmee zij doelt op de twaalf zintuigen van Rudolf Steiner. Tastzin is daar een van, en daarvan is bekend dat mensen zich graag omhuld voelen, bijvoorbeeld met een muur achter zich. ‘Essentieel voor psychologische veiligheid en daarmee voor het denkvermogen’, licht Bakker toe.

Ook kleurgebruik is van invloed. Veel zwart en grijs geven een onprettige sfeer. Terwijl planten en kleur juist gevoel van comfort geven. Bakker: ‘Ga met elkaar om de tafel en ga overleggen en begrijpen hoe de ander een ruimte ervaart. Deze ruimte voelt niet goed, wat zou het zijn? Er is een connectie tussen lichaam, ziel en geest en zo ervaren wij ook een omgeving.’

Volgens Bakker zijn dit soort aspecten ook in een schoonmaakaanbesteding mee te nemen, wanneer partijen hier vooraf duidelijke afspraken over maken. VSR-voorzitter Jacco Vonhof besluit: ‘Het meten van kwaliteit is voor VSR een heilige graal, maar hoe stuur je op beleving in plaats van op kwaliteit? Dit verhaal smaakt naar meer.’ Wordt vervolgd dus.

Klik hier voor een sfeerimpressie van de dag.

Iris Bakker is gepromoveerd op het onderwerp “Kennisproductiviteit en de fysieke omgeving” aan de TU Delft. Zij heeft onderzocht hoe de fysieke omgeving de mens beïnvloedt. Bent u nieuwsgierig geworden naar Iris Bakker en dit onderwerp, ga naar http://www.levenswerken.eu/

Wij hopen u van harte te mogen begroeten op 21 november a.s.

Het programma

13.30-14.00 uur Ontvangst Algemene Ledenvergadering (alleen leden)

14.00-15.00 uur Algemene Ledenvergadering

15.00-15.30 uur Ontvangst VSR-Event (gasten & leden)

15.30-17.00 uur VSR-Event

17.00 uur Borrel

De beste remedie? Niet ziek worden. Grondige handhygiëne en goed schoonmaken zijn daarin cruciaal. Internationale experts en stakeholders kwamen naar Ede om over uitdagingen in de infectiepreventie te praten. Ook VSR leverde – als een van de partners van het forum – een inhoudelijke bijdrage.

Antibioticaresistentie en biocidenresistentie nemen toe

Het gebrek aan aandacht voor het belang van infectiepreventie is een zorgelijke ontwikkeling omdat infectie-uitbraken en tegelijkertijd antibioticaresistentie toenemen, vertelden de professoren en doctoren die uit diverse landen waren uitgenodigd. Eenmaal een infectie opgelopen, is deze dus steeds moeilijker te behandelen.

Ook is er een risico op resistentie tegen biociden, die schadelijke organismen uitschakelen. Onder andere bezuinigingen bemoeilijken onderzoeken naar deze risico’s.

“We zijn te schoon” is een grote misvatting

Tegelijkertijd heerst het hardnekkige beeld dat we te schoon zouden zijn – bekend als de hygiëne hypothese. Een beeld dat experts tijdens het Hygiëneforum nadrukkelijk ontkrachten: infecties die je als kind oploopt, beschermen niet tegen latere allergieën.

Wel is het zo dat kinderen tegenwoordig aan een minder divers aantal microbiotica worden blootgesteld, die je immuunsysteem versterken. Dit komt onder andere door kleinere gezinnen en minder vaak buiten spelen.

Betere hygiëne en kwaliteit van schoonmaak

‘Overheid, gezondheidszorg en bedrijfsleven moeten meer en beter gaan samenwerken’, aldus NVZ in haar persbericht naar aanleiding van het forum. ‘Bijvoorbeeld door het opstellen van betere hygiëneprotocollen en het verhogen van de kwaliteit van de schoonmaak. Daarnaast is preventie het belangrijkste wapen bij het bestrijden van de oprukkende antibioticaresistentie.’

Vooral de juiste handhygiëne kan veel ellende voorkomen. Hans Razenberg, directeur van NVZ: ‘En dan te bedenken dat in Nederland de handhygiëneprotocollen maar voor 30 procent nageleefd worden. Er is nog veel werk aan de winkel.’

Hygiëne en institutionele schoonmaak

Een van de middagprogramma’s ging over institutionele schoonmaak; de schoonmaak van openbare ruimten zoals openbare gebouwen, scholen, kantoren en stations. Hygiënerichtlijnen bieden houvast, maar zijn niet altijd bekend bij de juiste personen. En in zorginstellingen is eindcontrole van schoonmaak misschien wel niet genoeg, en is continue monitoring vereist.

Met VSR-KMS aanvaardbaar schoonmaakniveau vastleggen

In de meeste gevallen buiten de zorg is grondig reinigen voldoende voor goede hygiëne, benadrukt Peter Hamers, lid van de kwaliteitscommissie van VSR, bestuurslid van Stichting Schoonmaakkwaliteit en werkzaam als Soft Services Solutions Specialist bij AAFM. De PDCA-cirkel helpt het reinigingsproces te blijven verbeteren (Plan, Do, Check, Act).

En dat betekent: 1. eisen, wensen, gebouwinformatie en hygiënerichtlijnen (Plan) als basis gebruiken voor het schoonmaakprogramma; 2. een kwaliteitsontwerp maken (Do) en opgeleide schoonmaakmedewerkers inzetten; 3. controleren (Check). Hamers: ‘Het VSR-kwaliteitsmeetsysteem maakt het mogelijk een aanvaardbaar schoonmaakniveau vast te leggen en objectief onderscheid te maken tussen goede en slechte schoonmaak. Is op de juiste manier schoongemaakt? Is het vuil al langere tijd aanwezig? Wat is de aard van de verstoring?, et cetera.’; 4. ‘Door foutenanalyse en door met elkaar in gesprek te gaan, constateer je of het afgesproken resultaat is bereikt of dat een schoonmaakprogramma bijgesteld moet worden. Is bij een onvoldoende niet goed gereinigd? Of moet de frequentie omhoog? Ook kan het aan materialen of middelen liggen. Op deze manier blijf je de schoonmaak continu verbeteren’, aldus Hamers. ‘VSR-KMS maakt schoon tastbaar.’

Conclusie

Hoewel Nederland in vergelijking met de meeste andere landen op het gebied van hygiëne nog altijd goed scoort, is verbetering niet alleen mogelijk, maar ook nodig. De NVZ, maar ook VSR, zet daarbij in op voorlichting over hygiëne en hoopt de overheid daarbij te kunnen betrekken.

Dit keer staat er een publicatie van VSR in, waar aandacht wordt besteed aan het onderzoek van Mirte Horrevorts. De aankondiging van VSR-bijdrage Hygiene forum en de invulling van de VSR kennisdag worden hierin besproken.

Lees hier de publicatie van VSR: “Hoge schoonmaakkwaliteit verbetert productiviteit’” in Proper Magazine.

Ook de vervolgbijeenkomst die onlangs plaats vond, stond met name in het teken van de techniek.

De focus richtte zich daarnaast ook op de mens als consument: hoe maak ik van een bezoeker aan mijn website een klant? Hoe worden klanten digitaal verleid?

Maar hoe staat het dan met de mens als medewerker in de schoonmaakbranche? Wat zijn voor de circa 120.000 schoonmakers en schoonmaaksters de gevolgen van al die nieuwe producten, snufjes en werkwijzen? Wordt hun werk door die ontwikkelingen overbodig?

Hoe zorgen we er met andere woorden voor dat medewerkers in de schoonmaakbranche duurzaam inzetbaar blijven?

De schoonmaker draagt nu immers wezenlijk bij aan het welbevinden in gebouwen waar we werken, onderwijs volgen en recreëren. Een schoongemaakte werkplek geeft de medewerker zelfs het gevoel beter te presteren, meer te produceren. Zie daarvoor het interessante onderzoek van Mirte Horrevorts ”De invloed van schoonmaakkwaliteit op de productiviteit van medewerkers in kantooromgevingen van niet-commerciële organisaties in Nederland”.

Maar blijft dat dan zo als schoonmaakrobots steeds meer hun intrede doen?

VSR zal aan die vraag de komende tijd aandacht (blijven) geven.

Ten eerste zal Jacco Vonhof, voorzitter van VSR, tijdens het event dat de organisatie voor duurzame inzetbaarheid OVAL* op 1 november a.s. organiseert, nadrukkelijk ingaan op de belangrijke rol die de schoonmaker/-maakster (zie http://www.oval.nl/evenement) speelt bij het gevoel van welbevinden van gebouwgebruikers.

Het event van OVAL is vervolgens een opmaat voor een bijeenkomst die VSR begin 2018 gaat organiseren over “duurzame inzetbaarheid in de schoonmaakbranche” waarbij vragen aan de orde komen als:

Welke kansen biedt robotisering voor de arbeidsmarkt in de schoonmaakbranche?

Over welke nieuwe vaardigheden moeten werknemers beschikken?

Leiden deze ontwikkelingen tot andere verhoudingen op de arbeidsmarkt in de schoonmaakbranche?

Wat is de (nieuwe) definitie van “werk”? Werk en privé lopen meer en meer in elkaar over. Werken maakt immers steeds meer een integraal onderdeel uit van ons (privé-)leven en andersom.

Werk in de schoonmaaksector moet dan ook als belangrijke component van de daginvulling – ondanks alle ontwikkelingen of juist dankzij die ontwikkelingen – wèl leuk blijven.

Ook medewerkers en medewerkster in de schoonmaakbranche moeten kunnen zeggen: ‘En we werken nog lang en gelukkig”.

*OVAL is de brancheorganisatie van arbodiensten, interventiebedrijven, adviesbureaus op het terrein van outplacement en loopbaanbegeleiding en loopbaancoaching, re-integratiebedrijven en jobcoachorganisaties